काठमाडौं– नेसनल ताइवान युनिभर्सिटीका अनुसन्धानकर्ताहरूले २० दिनमै मुसामा कपाल पुनः वृद्धि गराउने एक किसिमको सेरम विकास गरेका छन्, जसले मानिसको कपाल झर्ने समस्याको उपचारमा यो खोजको अर्थ के हुन्छ भन्ने प्रश्नहरू खडा गरेको छ ।
अध्ययनका लेखकहरूमध्ये एक तथा नेसनल ताइवान युनिभर्सिटीकाको बायोमेडिकल इन्जिनियरिङ र छाला रोग विभागका प्राध्यापक डा. सुङ–जान (जेरी) लिनले न्युजविकसँग भनेका छन्, ‘हामीले यी फ्याटी एसिडहरूलाई क्लिनिकल परीक्षणहरूमा मानव छालामा प्रत्यक्ष परीक्षण नगरे तापनि हाम्रा नतिजाहरूले यी फ्याटी एसिडहरूले मानवमा पनि हाम्रो कपालको फोलिकल स्टेम सेलहरूलाई उत्तेजित गरेर कपालको वृद्धि बढाउन काम गर्न सक्ने संकेत दिन्छ ।’
किन मत्त्वपूर्ण छ यो ?
तालुको कपाल झर्नु आनुवंशिकी, बुढ्यौली, केही चिकित्सा अवस्था, आहार र तनाव लगायत धेरै कारकहरूले गर्दा हुन सक्छ । कपाल झर्ने समस्यामा अहिले टपिकल उपचारहरू, प्रेस्क्रिप्सन औषधिहरू, र प्रत्यारोपण जस्ता धेरै उपचारहरू उपलब्ध छन्, तर यो अध्ययनले कपालको वृद्धि पुनर्जीवित गर्न सक्ने प्रक्रियाहरूमा थप गहिरो अन्तरदृष्टि प्रदान गर्दछ ।
अनुसन्धानकर्ताहरूले आफ्नो अध्ययन अक्टोबर २२ मा साइन्स डाइरेक्ट र सेल मेटाबोलिज्म जस्ता जर्नलहरूमा प्रकाशित गरेका छन्, जसले छालामा हुने चोटपटक वा जलनले शरीरमा कपालको वृद्धि पुनः उत्पन्न गर्ने प्रक्रिया सुरु गर्न सक्छ भन्छ ।
लिनका अनुसार सोडियम लौरिल सल्फेट (जुन सामान्यतया स्याम्पुमा पाइन्छ) ले गर्दा हुने छालाको जलनले छाला सुन्निने प्रतिक्रिया उत्पन्न गराउँछ । ‘त्यो सूजन सतही छालालाई मात्र नभएर तलको बोसोयुक्त तन्तुहरूमा पनि फैलिएको थियो,’ उनले थपे ।
अनुसन्धानकर्ताहरूले छालामा चोट लागेपछि म्याक्रोफेजहरू (एक प्रकारको सेता रक्तकोष) लाई डर्मल एडिपोज टिस्यु (छालाको तहमा पाइने तन्तु) मा प्रवेश गरेको पत्ता लगाए । त्यहाँ यी कोशिकाहरूले एडिपोसाइट्स (बोसो कोशिकाहरू) बाट एसएए–निर्भर लाइपोलिसिस नामक प्रक्रियाद्वारा फ्री फ्याटी एसिडहरू (जुन मेटाबोलिज्ममा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्) मुक्त गर्न मद्दत गर्दछ । यसले कपालको पुनः वृद्धि बढाएको कुरा अनुसन्धानकर्ताहरूले पत्ता लगाए ।
लिन भन्छन्, ‘त्यसकारण छालाको चोटले गर्दा हुने सूजन प्रक्रिया सबै खराब हुँदैन । यसले पुनरुत्पादनलाई पनि बढावा दिन्छ । फलस्वरुप आफू यो स्तनधारी प्राणीहरूमा विकसित रूपमा संरक्षित सुरक्षा संयन्त्र हो किनभने हामी यसलाई मानव र मुसा जस्ता अन्य जनावरहरूमा पनि देख्न सक्छौं भन्नेमा विश्वस्त भएको उनले बताए ।
‘सरल शब्दमा भन्नुपर्दा यो अध्ययनले कसरी छालामा जलन र रासायनिक यौगिकहरू वा घाउहरूले गर्दा हुने सूजनले विश्रामको अवस्थामा रहेको कपालको फोलिकललाई वृद्धि चरणमा जान उत्प्रेरित गर्छ भन्ने देखाउँछ,’ पेन्सिलभानिया विश्वविद्यालयका छाला रोग विभागका प्राध्यापक तथा अध्यक्ष डा. जर्ज कोटसारेलिसले न्युजविकसँग भनेका छन् ।
जोन हप्किन्स विश्वविद्यालयका छाला रोगका प्राध्यापक डा. लुइस गार्जाले यो प्रक्रिया ‘शायद चोटपटकसँगै ट्रिगर हुने केही प्रतिरक्षा प्रकारको संकेतसँग सम्बन्धित रहको प्रतिक्रिया दिए ।
कोटसारेलिसले यो सम्बन्ध धेरै दशकदेखि चिनिएको तर यो अध्ययनले बोसो कोशिकाहरूको जलन र चोटपटकले मुसाहरूमा सूजन र कपालको वृद्धिलाई कसरी उत्तेजित गर्छ भन्ने बारे नयाँ विवरणहरू प्रदान गर्ने बताए ।
कोटसारेलिसले यो खोजले मानव तालु झर्ने उपचारमा कुनै अर्थ राख्न सक्छ भन्नेमा आफू विश्वस्त नभएको पनि बताए । उनी भन्छन्, ‘मानव कपालको वृद्धिमा सान्दर्भिक हुने उच्च सम्भावना छैन, किनभने मुसामा सबै कपालका फोलिकलहरू विश्राम चरणमा हुन्छन्, त्यसैले कपाल हटाएर वृद्धि उत्तेजित गर्दा, जहाँ तपाईंले जलन लगाउनुभयो त्यहाँ कपाल पुनः बढ्ने भएकाले यो नाटकीय देखिन्छ ।’
यद्यपि, मानवमा, ९० प्रतिशत भन्दा बढी कपालको फोलिकलहरू बढ्ने चरणमा हुन्छन्, त्यसैले ‘विश्राम गरिरहेका फोलिकलहरूलाई उत्तेजित गर्दा नाटकीय प्रभाव पर्ने छैन,’ उनले भने ।
पुरुष र महिला दुवैको ढाँचाको तालु झर्ने समस्यामा, विश्राम गरिरहेका कपालको फोलिकलहरूको संख्या बढ्छ (सामान्यतया १० प्रतिशतभन्दा कमको तुलनामा १५ देखि २० प्रतिशतसम्म) । त्यसैले ‘जलन गराउँदा यी फोलिकलहरू बढ्ने चरणमा धकेलिन्छन्, र यदि तपाईंले ३ देखि ४ महिनापछि हेर्नुभयो भने, तपाईंले केही नयाँ कपालको वृद्धि देख्नुहुनेछ,’ कोटसारेलिसले भने ।
कपालको वृद्धि उत्तेजित गर्न सिधै टाउकोमा लगाइने टपिकल उपचार मिनोक्सिडिल तालु झर्ने समस्याको लागि पहिले नै उपलब्ध एउटा प्रभावकारी उपचार हो र यसले कपाललाई बढ्ने चरणमा राख्ने काम गर्ने कोटसारेलिसले बताए ।
यी निष्कर्षहरूको सम्भावित मानव प्रयोगमा सिद्धान्त लागू गर्दा, मानवमा छालामा जलन गराउँदा नयाँ समस्याहरू उत्पन्न हुन्छन् कि भन्ने चिन्ता पनि हुन सक्छ ।
गार्जा भन्छन्, ‘छालाको जलनले हाम्रो सामान्य अवरोधको प्रभावकारिता घटाउन सक्ने जस्ता अनपेक्षित परिणामहरू हुन सक्छन् । यो उदाहरणका लागि एलर्जीहरूलाई बाहिर राख्नका लागि महत्त्वपूर्ण छ ।’
अब के हुन्छ ?
अनुसन्धानकर्ताहरूले यो अनुसन्धान मुसामा मात्र गरेका छन्, मानवमा यो प्रभाव अनुवाद गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन र यसको तालु झर्ने उपचारमा कुनै असर हुन सक्छ कि सक्दैन भनी बुझ्न अझै महत्त्वपूर्ण अनुसन्धान आवश्यक छ ।
लिन भन्छन्, ‘यी मोनोअनस्याचुरेटेड फ्याटी एसिडहरू हाम्रो शरीरमा पाइने सबै प्राकृतिक फ्याटी एसिड हुन् र त्यसैले तुलनात्मक रूपमा सुरक्षित छन् । अर्को चरणमा, हामीले मानव कपालको वृद्धि उत्तेजित गर्न सक्ने फ्याटी एसिडहरूको कन्सन्ट्रेसन र फर्मुलेसन प्रयोगको आवृत्ति जस्ता प्रभावकारी डोज पत्ता लगाउन आवश्यक छ, त्यसपछि हामी तिनीहरूलाई कपाल झर्ने व्यवस्थापनका लागि प्रयोग गर्न सक्छौं ।’
