काठमाडौं– प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नह्यामले शनिबार बेलायतले १६औं शताब्दीदेखि १९औं शताब्दीसम्म चलेको ट्रान्स एटलान्टिक दास व्यापारमा खेलेको भूमिकाका लागि औपचारिक माफी माग्न आफू तयार रहेको बताएका छन् । उनले उक्त भूमिकाका लागि आफूले राज्यका तर्फबाट माफी माग्न तयार रहेपनि आर्थिक क्षतिपूर्ति दिन भने अस्वीकार गरेका छन् ।
लेबर पार्टीका नेता बर्नह्यामले एन्टिगुआ र बारबुडामा हुने कमनवेल्थका नेताहरूको सम्मेलनमा सहभागी हुनुअघि यो टिप्पणी गरेका हुन् ।
यतिबेला राजा चार्ल्स तृतीय क्यारिबियाली भ्रमणमा छन् । ‘म लाखौं मानिसको पीडा र दुःखप्रति आफ्नो दुःख र पश्चात्ताप व्यक्त गर्न चाहन्छु र यसले आजसम्म हाम्रो संसारलाई कसरी आकार दिएको छ भन्ने कुरा स्वीकार गर्न चाहन्छु,’ बर्नह्यामले गार्जियन पत्रिकामा प्रकाशित एक लेखमा उल्लेख गरेका छन् ।
‘ट्रान्सएटलान्टिक दास व्यापार दास बनाइएकाहरूको अधिकारको क्रूर र बर्बर उल्लंघन थियो,’ उनले लेखेका छन् ।
बेलायती प्रधानमन्त्रीले आफ्नो सरकार प्रभावित पक्षसँग ‘संरचित संवाद’ चाहन्छ भनेका छन् । ‘बेलायती राज्यको तर्फबाट औपचारिक माफीको माग सुन्नु यस प्रक्रियाको महत्त्वपूर्ण भाग हुनेछ र म त्यसप्रति खुला छु,’ उनले भनेका छन् ।
राजा चार्ल्सले नोभेम्बर १ देखि ४ सम्म चल्ने कमनवेल्थ सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्नेछन् । बेलायतको दासत्व र पूर्व उपनिवेशहरूमा मानिसहरूप्रतिको व्यवहारले ७७ वर्षीय राजाको क्यारिबिया क्षेत्रको भ्रमणमा छायाँ पारेको छ । मंगलबार बहामासमा राजा चार्ल्सले भ्रमणको पहिलो चरणमा दासप्रथालाई ‘विगतको ठूलो पीडा’ मानिएको स्वीकार गरेका थिए ।
बेलायतले दासत्वका लागि कहिल्यै औपचारिक माफी मागेको छैन न त क्षतिपूर्ति तिर्न सहमत भएको छ । बर्नह्यामले फेरि आर्थिक क्षतिपूर्ति अस्वीकार गर्दै लेखेका छन्, ‘म यसलाई सही जवाफ ठान्दिन। फरक युग र फरक कानुनमा भएका अपराध जतिसुकै घृणित भए पनि आजका बेलायती जनतालाई जिम्मेवार बनाउन सकिन्छ भन्ने मलाई लाग्दैन किनकि यसमा उनीहरूको व्यक्तिगत भूमिका थिएन।’
बेलायतले शताब्दीयौंदेखि उपनिवेशवाद र दास व्यापारबाट फाइदा उठाएको थियो। सन् १८३३ मा संसद्ले दासत्व उन्मूलन गर्ने कानुन पारित गरेको थियो ।
बेलायतले १६औं शताब्दीदेखि १९औं शताब्दीसम्म चलेको ट्रान्स एटलान्टिक दास व्यापारमा नेतृत्वदायी तथा विनाशकारी भूमिका खेलेको थियो, जसले प्रमुख घरेलु सहरहरु र शाही राजतन्त्रलाई मानव तस्करीको इन्जिनमा बदलेको थियो ।
सन् १५०० देखि १८६६ सम्म चलेको उक्त मानव बेचबिखनमा एक करोड २५ लाख अफ्रिकी पुरुष, महिला र बालबालिकाको किनबेच भएको थियो । अमानवीय एवं क्रूर तरिकाले एटलान्टिक समुद्र पारि लैजाने क्रममा १५ देखि २० लाखजनाको ज्यान गएको अनुमान छ ।
